Σαλάτα πατάτας με σάλτσα μουστάρδας

Ποτέ δεν θα ξεχάσω την πρώτη φορά που προσπάθησα να φτιάξω αυτή τη σαλάτα. Είχα περίπου 4 πατάτες, ταλαιπωρημένες και παλιές, που κυλιόντουσαν στο συρτάρι. Δεν είχα διάθεση να μαγειρέψω κάτι σοβαρό, αλλά ήθελα κάτι πιο χορταστικό από μία ντομάτα και μία φέτα ψωμί. Και, ειλικρινά, δεν φανταζόμουν τι μπορεί να κάνει η μουστάρδα με κάποιες καλές πατάτες και ένα κρεμμύδι. Έβαλα όλα τα υλικά στο τραπέζι και, κάπως, πέτυχα τις αναλογίες όπως μου αρέσουν. Από τότε έχω τροποποιήσει λίγο εδώ κι εκεί, αλλά η βάση έμεινε η ίδια: απλή, γρήγορη και νόστιμη. Να μην πω και «φθηνή», γιατί θα παρεξηγηθεί ο κόσμος, αλλά είναι ακριβώς ο τύπος συνταγής που χρησιμοποιώ όταν δεν έχω έμπνευση ή πολύ χρόνο.

Άφησέ με να σου πω γρήγορα, γιατί δεν χρειάζεται ούτε πολύ χρόνο, ούτε ιδιαίτερη διάθεση για να την φτιάξεις: περίπου 30-35 λεπτά (εξαρτάται και από το πόσο γρήγορα βράζουν οι πατάτες, άλλες φορές νομίζεις ότι είναι πέτρες). Οι ποσότητες παρακάτω βγάζουν περίπου 3-4 κανονικές μερίδες, δηλαδή για ένα πλήρες γεύμα, όχι όπως σε εστιατόριο, που φεύγεις πεινασμένος. Δεν θα πω ψέματα, δεν είναι μεγάλη φιλοσοφία, το κάνει ο καθένας ακόμα κι αν δεν έχει ιδιαίτερη εμπειρία στην κουζίνα, οπότε το επίπεδο είναι «για όλους τους θνητούς».

Το φτιάχνω αρκετά συχνά, ειδικά όταν νηστεύω ή βιάζομαι. Δεν χρειάζεται να προσέχω την κατσαρόλα, ούτε γεμίζει η κουζίνα καπνό. Επιπλέον, είναι υπέροχη και ως σαλάτα για το γραφείο, γιατί δεν αλλάζει γεύση ούτε μετά από μερικές ώρες, μάλλον γίνεται και καλύτερη όταν μείνει λίγο. Και, λέω ειλικρινά, από όλα όσα έχω δοκιμάσει σε σαλάτες με πατάτες, αυτή είναι μία από τις πιο φιλικές όταν πρόκειται για λίγα και εύκολα υλικά. Α, και αν δεν έχεις διάθεση για τηγανιτά ή να μπλέκεις με αυγά, είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεσαι.

Τι χρειάζεσαι για αυτή τη σαλάτα, το γράφω εδώ με γραμμάρια, γιατί μπορεί να σε ενδιαφέρει να βγει ακριβώς:

500 γραμμάρια πατάτες (εγώ παίρνω τις κανονικές, να μην είναι πολύ αμυλώδεις, γιατί διαλύονται και δεν μου αρέσουν, αλλά πιάνουν και οι ροζ πατάτες)
100 γραμμάρια ελιές χωρίς κουκούτσι – μπορείς να βάλεις και φέτες ή ολόκληρες, ανάλογα με το τι έχεις, ειλικρινά εγώ τις βάζω μερικές φορές όπως βγαίνουν από τη συσκευασία
1 μέτριο κρεμμύδι – μπορείς να βάλεις και κόκκινο, αν έχεις, δίνει ωραία γεύση και χρώμα
3 κουταλιές μουστάρδα απλή (όχι γλυκιά, όχι με σπόρους, μια κλασική μουστάρδα, σαν την πιο συνηθισμένη από το σούπερ μάρκετ)
περίπου 80-100 ml λάδι (μία μικρή κούπα – εξαρτάται και από πόση μουστάρδα χρησιμοποιείς, κοίταξε με το μάτι να βγει κρεμώδης)
αλάτι κατά βούληση (δεν βάζω από την αρχή, γιατί οι ελιές είναι αλμυρές)
φρεσκοτριμμένο πιπέρι, όσο σε κρατάει η γλώσσα
μία πρέζα βιολογικό μπαχαρικό ή αλάτι για όποιον δεν θέλει μπαχαρικό – εδώ δεν κρίνω κανέναν, ο καθένας με τα δικά του

Οι πατάτες είναι το αστέρι – δίνουν την πυκνότητα και κρατούν την πείνα, οι ελιές προσθέτουν τη αλμυρή γεύση και μία δόση υφής, το κρεμμύδι κόβει τη βαρύτητα και δίνει μία δόση «τσιμπήματος», ενώ η σάλτσα μουστάρδας και λαδιού είναι αυτό που τα συνδέει όλα μαζί, με έντονη γεύση, ώστε να μην βαρεθείς. Το πιπέρι είναι κατά βούληση, εγώ μερικές φορές βάζω και λίγο καυτερή πάπρικα αν έχω διάθεση.

Άφησέ με να σου διηγηθώ, βήμα-βήμα, πώς το φτιάχνω εγώ:

1. Ξεκινώ πλένοντας καλά τις πατάτες (ειδικά αν έχουν λίγο χώμα πάνω τους, για να μην έχεις εκπλήξεις στο πιάτο), στη συνέχεια τις ρίχνω με τη φλούδα σε μία κατσαρόλα και τις καλύπτω με κρύο νερό. Βάζω και λίγο αλάτι στο νερό, δεν ξέρω γιατί, έτσι κάνουν όλοι οι παλιοί και φαίνεται ότι δεν βράζουν το ίδιο χωρίς.
2. Τις αφήνω να βράσουν περίπου 20-25 λεπτά. Εξαρτάται από το πόσο χοντρές είναι οι πατάτες, οπότε τις δοκιμάζω με ένα πιρούνι προς το τέλος – αν μπαίνει εύκολα, τις βγάζω αμέσως, γιατί δεν θέλω να γίνουν πουρές.
3. Ενώ βράζουν οι πατάτες, φροντίζω τις ελιές: τις στραγγίζω καλά, αν είναι πολύ αλμυρές τις ξεπλένω λίγο, και μετά τις κόβω σε φέτες ή τις αφήνω ολόκληρες, ανάλογα με τη διάθεση. Το κρεμμύδι το καθαρίζω και το κόβω σε λεπτές φέτες, όσο πιο λεπτές μπορώ (αν είναι πολύ καυτερό, το τρίβω λίγο με αλάτι και το αφήνω στην άκρη).
4. Αφού βράσουν οι πατάτες, τις βγάζω και τις αφήνω λίγο να κρυώσουν, ώστε να μπορώ να τις καθαρίσω χωρίς να καώ (αλλά ούτε και να τις αφήσω τελείως κρύες, γιατί δεν θα πιάσει η σάλτσα το ίδιο). Τις καθαρίζω και τις κόβω σε κύβους περίπου 2 εκ., όχι πολύ μικρούς, για να μην διαλύονται.
5. Τώρα έρχεται το κομμάτι που μου αρέσει: η σάλτσα. Σε ένα μπολ βάζω τις 3 κουταλιές μουστάρδας, προσθέτω το λάδι σταδιακά, ανακατεύοντας με μία ξύλινη κουτάλα ή ένα πιρούνι, όπως στη μαγιονέζα, μέχρι να γίνει κρεμώδης και να πήξει. Μην τρομάξεις αν δεν δέσει από την πρώτη φορά, η μουστάρδα και το λάδι κάνουν καλή δουλειά και χωρίς να χτυπάς πολύ.
6. Σε ένα μεγάλο μπολ βάζω τις πατάτες, προσθέτω τις ελιές και το κρεμμύδι, και μετά ρίχνω από πάνω τη σάλτσα μουστάρδας. Ανακατεύω απαλά, για να μην τις συνθλίψω.
7. Δοκιμάζω και μόλις τότε βάζω αλάτι, πιπέρι και λίγο βιολογικό μπαχαρικό ή αλάτι λαχανικών. Δεν βάζω πολύ αλάτι, οι ελιές έχουν ήδη αρκετό. Αν θέλεις, μπορείς να προσθέσεις και λίγο ξύδι, αν και εγώ σχεδόν ποτέ δεν βάζω.

Και έτοιμο. Μπορείς να το αφήσεις 10-15 λεπτά να αναμειχθούν οι γεύσεις, αλλά συνήθως δεν έχει κανείς υπομονή να περιμένει τόση ώρα.

Χρήσιμες συμβουλές, παραλλαγές και ιδέες σερβιρίσματος

Χρήσιμες συμβουλές:
Μην αφήνεις τις πατάτες να κρυώσουν τελείως πριν τις αναμείξεις με τη σάλτσα – ζεστές δέχονται καλύτερα τη γεύση και δεν μένει η σάλτσα ξεχωριστή στον πάτο του μπολ. Για τις ελιές, αν πάρεις τις πιο φθηνές, ξέπλυνε τις με κρύο νερό, είναι μερικές φορές πολύ αλμυρές ή πικρές. Το κόκκινο κρεμμύδι είναι πιο ήπιο, αλλά μπορείς να βάλεις και λευκό, αν αυτό έχεις. Ένα tip που έμαθα από την εμπειρία μου: μην βάζεις όλο το λάδι ταυτόχρονα στη μουστάρδα, υπάρχει κίνδυνος να «κόψει» ή να βγει πολύ δύσκολο. Προσπάθησε να ανακατεύεις σταδιακά.

Αντικαταστάσεις:
Αν δεν θέλεις καθόλου λάδι, μπορείς να βάλεις φυτικό ή σόγιας για όποιον προσέχει αυστηρά τις θερμίδες ή θέλει την εκδοχή χωρίς φυτικά λίπη. Η βιολογική μπαχαρική μπορεί να αντικατασταθεί με αλάτι σέλινου ή με λίγο χυμό λεμονιού για οξύτητα. Αν δεν έχεις ελιές, μπορείς να βάλεις και λίγες κάπαρες ή, πιο σπάνια, τουρσιά κομμένα ψιλά – δεν είναι η κλασική συνταγή, αλλά ταιριάζει γευστικά.

Παραλλαγές:
Κάποιοι βάζουν τουρσί αγγουριού κομμένο σε κύβους, εγώ το κάνω αυτό το χειμώνα όταν έχω όρεξη για κάτι πιο ξινό. Μπορεί να βάλει και ραπανάκια κομμένα σε φέτες την άνοιξη, δίνει μία φρέσκια νότα. Για όποιον δεν νηστεύει, μπορείς να προσθέσεις και ένα βραστό αυγό κομμένο σε ροδέλες. Έχω δοκιμάσει και με φρέσκο μαϊντανό ή ακόμα και άνηθο και δεν ενόχλησε κανέναν. Όποιος θέλει μία καυτερή νότα, μπορεί να προσθέσει μία πρέζα τσίλι ή λίγο καυτερή πάπρικα.

Ιδέες σερβιρίσματος:
Πιο συχνά την τρώω ως κύριο πιάτο το μεσημέρι, με μία φέτα σπιτικό ψωμί. Ταιριάζει και ως συνοδευτικό δίπλα σε κάποιο ψητό λαχανικών ή, για όποιον δεν νηστεύει, σε ψάρι στον φούρνο. Κάποιοι την βάζουν σε πακέτο για το γραφείο ή για πικνίκ, ειδικά επειδή δεν τρέχει και δεν χαλάει εύκολα. Αν θέλεις κάτι να πιεις δίπλα, μία κρύα λεμονάδα ή ένα τσάι μέντας ταιριάζει υπέροχα, ενώ αν έχεις διάθεση για αλκοόλ, μία ελαφριά μπύρα δεν θα ενοχλήσει κανέναν.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορεί να γίνει με γλυκοπατάτες;
Ναι, γίνεται, αλλά η τελική γεύση είναι τελείως διαφορετική, πιο γλυκιά, και πρέπει να προσέξεις να μην τις βράσεις πολύ, γιατί γίνονται πουρές εύκολα. Έχω δοκιμάσει δύο φορές, αλλά πάντα επιστρέφω στην κλασική πατάτα.

Ποια μουστάρδα είναι κατάλληλη;
Ιδανικά είναι μία απλή μουστάρδα, όχι πολύ καυτερή, αλλά ούτε και με πολύ ζάχαρη. Αν χρησιμοποιήσεις μουστάρδα με σπόρους, η σάλτσα θα βγει πιο ρουστίκ και με μία ελαφρώς τραγανή υφή, αν αυτό θέλεις. Εγώ λέω ότι για αυτή τη συνταγή, ταιριάζει οποιαδήποτε μουστάρδα έχεις ήδη ανοιχτή στο ψυγείο.

Μπορώ να χρησιμοποιήσω ελαιόλαδο αντί για ηλιέλαιο;
Σίγουρα, αν σου αρέσει η γεύση. Αλλά να ξέρεις ότι βγαίνει πιο έντονη στη γεύση, δεν το εκτιμάει ο καθένας στη συνταγή αυτή, γιατί καλύπτει τη μουστάρδα. Έχω βάλει μισό-μισό και ήταν εντάξει, αλλά μόνο με εξαιρετικό παρθένο δεν μου άρεσε καθόλου, μου φάνηκε πολύ δυνατή.

Η σαλάτα μπορεί να γίνει μία μέρα πριν;
Ναι, αλλά να ξέρεις ότι το κρεμμύδι θα μαλακώσει, και οι γεύσεις θα αναμειχθούν πιο έντονα. Μερικές φορές, οι ελιές χρωματίζουν λίγο τις πατάτες, αλλά δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα στη γεύση. Αν την κρατήσεις καλυμμένη στο ψυγείο, δεν έχεις καμία ανησυχία.

Τι κάνω αν δεν έχω μπαχαρικό;
Απλά το παραλείπεις, ή βάζεις λίγο αλάτι λαχανικών, απλό αλάτι ή ακόμα και μία κουταλιά χυμό λεμονιού για λίγο οξύτητα. Δεν είναι βασικό συστατικό, περισσότερο για όποιον θέλει τη γεύση του «σπιτιού».

Τι κάνω αν η σάλτσα δεν δένει;
Δεν χρειάζεται να είναι όπως η μαγιονέζα, απλά να είναι κρεμώδης. Ανακατεύεις τη μουστάρδα και το λάδι με υπομονή, αν δεν δένει, προσθέτεις λίγο ακόμα μουστάρδα. Όπως και να έχει, στο τέλος, μαζί με τις πατάτες, δένει στη σαλάτα.

Διατροφικές αξίες (περίπου)

Σε μία μερίδα σαλάτας (περίπου 250g), εκτιμώ ότι έχεις γύρω στις 250-300 θερμίδες. Οι πατάτες φέρνουν το μεγαλύτερο μέρος των υδατανθράκων, περίπου 35-40g ανά μερίδα. Το λάδι είναι υπεύθυνο για τα λίπη, περίπου 8-10g, ενώ η μουστάρδα και οι ελιές προσθέτουν περίπου 2-3g πρωτεΐνης. Αν προσέχεις τις θερμίδες, μπορείς να μειώσεις το λάδι ή να χρησιμοποιήσεις μία ελαφριά μουστάρδα, αλλά δεν θα είναι πια τόσο κρεμώδης. Είναι χορταστική, αλλά δεν παχαίνει αν δεν φας μισό μπολ μόνος σου. Το αλάτι και οι ελιές φέρνουν λίγο νάτριο, οπότε πρόσεξε την πίεση. Στο σύνολο, είναι ένα ισορροπημένο γεύμα, με αρκετή ίνα από τις πατάτες και το κρεμμύδι, χωρίς ζωικά λίπη και χωρίς γλουτένη, αν δεν βάλεις ψωμί δίπλα.

Πώς διατηρείται και ξαναζεσταίνεται

Αυτή η σαλάτα διατηρείται καλά στο ψυγείο, σε καλυμμένο δοχείο ή ακόμα και σε ένα μπολ με ένα πιάτο από πάνω (έτσι κάνω εγώ όταν δεν έχω διάθεση να πλύνω δοχεία). Αντέχει 2-3 μέρες χωρίς προβλήματα, μάλιστα την επόμενη μέρα φαίνεται ότι όλες οι γεύσεις είναι καλύτερες. Δεν την ξαναζεσταίνω ποτέ, είναι μία σαλάτα που τρώγεται μόνο κρύα ή σε θερμοκρασία δωματίου – αν τη ζεστάνεις, η σάλτσα διαλύεται, οι πατάτες γίνονται κολλώδεις και το κρεμμύδι χάνει τη γοητεία του. Αν έχεις μείνει χωρίς ελιές στο κάτω μέρος του μπολ, μπορείς να προσθέσεις φρέσκες όταν σερβίρεις. Μου αρέσει να την ανακατεύω ξανά πριν την βάλω στο πιάτο, γιατί η σάλτσα καταλήγει λίγο στον πάτο. Ειλικρινά, σπάνια αντέχει περισσότερο από μία μέρα και μισή, συνήθως εξαφανίζεται γρήγορα.