Ορεκτικό με Καλάθια Μανιταριών

Πρώτη φορά που προσπάθησα να φτιάξω αυτά τα μπολάκια με μανιτάρια, γέμισα το ταψί με όλα τα καλά και ξέχασα να λαδώσω τις φόρμες – δεν βγήκε και τίποτα σπουδαίο όταν τα έβγαλα, μην γελάτε μαζί μου… Έπρεπε να τα βγάλω με κουτάλι, έμοιαζαν λες και τα είχε χτυπήσει η πείνα πριν από μένα. Δεν το έβαλα κάτω, τα έφτιαξα δεύτερη φορά, με ηρεμία, και από τότε, κάθε φορά που φτιάχνω αυτό το ταψί, όλα βγαίνουν γρήγορα και όλοι είναι ευχαριστημένοι. Στο σπίτι μας, για πρωινό το Σαββατοκύριακο ή όταν είμαστε περισσότεροι στο τραπέζι, είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεται. Και δεν ξέρω πώς γίνεται, αλλά το ταψί εξαφανίζεται σε ένα τέταρτο, ούτε καν προλαβαίνεις να δεις τι έχεις ψήσει εκεί.

Γρήγορα, για όσους βιάζονται: διαρκεί περίπου 40-45 λεπτά με τον φούρνο προθερμασμένο, από τα οποία πραγματικά εργάζεσαι γύρω στα 15-20 λεπτά, τα υπόλοιπα είναι για ψήσιμο. Από αυτές τις ποσότητες βγαίνουν έξι μεγάλα μπολάκια, αρκετά για έξι άτομα με μέτρια πείνα ή τρεις-τέσσερις σοβαρούς πεινασμένους. Δεν είναι καθόλου δύσκολο, μπορείς να το κάνεις και αν δεν έχεις πολύ υπομονή στην κουζίνα.

Φτιάχνω αυτή τη συνταγή συχνά γιατί είναι το είδος του πράγματος που δεν αποτυγχάνει, ούτε αν έχεις καλεσμένους, ούτε αν είμαστε μόνο εμείς. Ταιριάζει για πρωινό, για brunch ή ακόμα και για ένα βράδυ με κρασί και κουβέντα. Και, αν δεν θέλεις να χάσεις χρόνο με ορεκτικά που σου καταναλώνουν όλη την ημέρα, είναι η ιδανική επιλογή. Ιδιαίτερα αν έχεις ήδη σφολιάτα στην κατάψυξη – εγώ σχεδόν πάντα έχω ένα-δύο πακέτα για επείγουσες καταστάσεις. Επιπλέον, μπορείς να αυτοσχεδιάσεις με ό,τι έχεις στο ψυγείο, δεν χρειάζεται να κολλήσεις αυστηρά στη συνταγή. Μου αρέσει να νιώθω τα μανιτάρια, οπότε βάζω περισσότερα, αλλά, ξέρεις, ο καθένας όπως του αρέσει.

Ας δούμε τα βήματα, για να μην υπάρχουν παρεξηγήσεις, και σε κάθε βήμα έχω κάτι να πω, καθώς τα έχω δοκιμάσει όλα.

1. Βγάζεις τη σφολιάτα από το ψυγείο τουλάχιστον 30 λεπτά πριν. Αν βιάζεσαι και την πάρεις κατευθείαν από την κατάψυξη, σπάει, δεν εφαρμόζει καλά στις φόρμες, είναι εκνευριστικό. Προθερμαίνεις τον φούρνο στους 190-200°C, να είναι έτοιμος όταν βάλεις το ταψί.
2. Λαδώνεις το ταψί για μάφινς ή ό,τι χρησιμοποιείς (εγώ έχω ένα σιλικόνης, είναι τέλειο, αλλά έχω χρησιμοποιήσει και μεταλλικές φόρμες) με λίγο λάδι ή βούτυρο. Να μην τρέχει, αλλά ούτε να μην νιώθεις λίπος. Αν ξεχάσεις αυτό το βήμα, θα τα βγάλεις σε κομμάτια, δεν είναι αστείο. Αυτό μου συνέβη την πρώτη φορά.
3. Κόβεις τα μανιτάρια – όχι πολύ ψιλά, μου αρέσει να νιώθω το κομμάτι, όχι πολτό. 250 γρ., δηλαδή μια συσκευασία από το σούπερ μάρκετ, είναι μια χαρά. Αν είναι μικρά, τα αφήνεις στη μέση, αλλιώς, σε μεγαλύτερα κυβάκια.
4. Βάζεις ένα τηγάνι με λίγο λάδι να ζεσταθεί, ρίχνεις τα μανιτάρια και τα αφήνεις σε δυνατή φωτιά, χωρίς αλάτι στην αρχή, για να μην αφήσουν νερό παντού. Μετά από 3-4 λεπτά, όταν έχουν μειωθεί, προσθέτεις και τον καπνιστό λουκάνικο κομμένο σε μικρά κομμάτια (ή σε κυβάκια, ή σε ραβδάκια – ο καθένας με τις εμμονές του). 200 γρ. φτάνουν, αλλά αν έχεις λιγότερο, δεν είναι τραγωδία.
5. Εν τω μεταξύ, ανοίγεις τη σφολιάτα και κόβεις τετράγωνα ή κύκλους – δεν κάθομαι να μετρήσω με χάρακα, να είναι περίπου 2 δάχτυλα μεγαλύτερα από τις φόρμες, για να ανέβουν στις άκρες. Την πιέζεις ελαφρά στις φόρμες, να μείνει λίγο χώρος για τη γέμιση. Αν βάλεις πολύ σφολιάτα, δεν ψήνεται καλά μέσα.
6. Μοιράζεις τα μανιτάρια με τον καπνιστό λουκάνικο σε κάθε μπολάκι. Μην τα στριμώξεις, να έχεις και λίγο χώρο για τα υπόλοιπα.
7. Από πάνω, βάζεις μια φέτα ντομάτας. Ειλικρινά, αν δεν έχεις καλή ντομάτα, καλύτερα να το παραλείψεις, παρά να βάλεις αυτές τις πλαστικές από τον Δεκέμβριο. Μια λεπτή φέτα είναι αρκετή.
8. Έπειτα έρχεται το δύσκολο κομμάτι: το αυγό. Σπάσε το αυγό από πάνω, με προσοχή να μην σπάσεις τον κρόκο. Δεν βγήκε πάντα τέλειο, να το ξέρετε. Αν είναι μεγάλο αυγό, μερικές φορές δεν χωράει όλο – εγώ βγάζω λίγο από το ασπράδι, για να μην χυθεί όταν βάλω το ταψί στον φούρνο.
9. Από πάνω, βάζεις καραμελωμένο κρεμμύδι (μπορείς να το κάνεις επιτόπου ή να χρησιμοποιήσεις υπολείμματα αν έχεις), μαϊντανό ή κόλιανδρο, αλάτι και πιπέρι. Μην υπερβάλλεις με το αλάτι, ο καπνιστός λουκάνικος είναι ήδη αλμυρός. Το καραμελωμένο κρεμμύδι δεν είναι υποχρεωτικό, αλλά δίνει κάτι ξεχωριστό, μια καλή γλυκύτητα στη γεύση.
10. Βάζεις το ταψί στον φούρνο για περίπου 20-25 λεπτά. Κοίταξε τη σφολιάτα: να είναι χρυσαφένια, όχι καφέ. Αν σου αρέσει το αυγό πιο μαλακό, βγάζεις νωρίτερα, αλλά εμείς το αφήνουμε να πήξει όμορφα, για να μην τρέχει όταν κόβεις. Μπορείς να βάλεις και αερισμό, αν έχεις, για να πάρει ωραία κρούστα.
11. Τα βγάζεις προσεκτικά, με μια σπάτουλα ή με το χέρι, αφού τα αφήσεις 5 λεπτά να ηρεμήσουν. Ούτως ή άλλως εξαφανίζονται γρήγορα, δεν προλαβαίνεις να τα αφήσεις πολύ.

Τώρα, για συμβουλές και τι άλλο ταιριάζει – μην πεις ότι δεν σου είπα.

Αν θέλεις άλλη παραλλαγή, μπορείς να αλλάξεις τον καπνιστό λουκάνικο με οποιοδήποτε άλλο κρέας: ζαμπόν, μπέικον, ακόμα και βρασμένο στήθος κοτόπουλου που έχει μείνει. Γίνεται και χωρίς κρέας, αν θέλεις νηστίσιμο ή χορτοφαγικό – βάζεις πιπεριές, ελιές, σοταρισμένο σπανάκι, τυρί. Ακόμα και με τυρί φέτας, αν έχεις όρεξη για κάτι πιο αλμυρό. Κάποιοι βάζουν τριμμένο τυρί από πάνω πριν από το ψήσιμο, εγώ δεν το κάνω αυτό – βγαίνει πολύ λιπαρό για το γούστο μου. Μπορείς να χρησιμοποιήσεις και άλλα βότανα: φρέσκο βασιλικό, άνηθο, ό,τι έχεις πρόχειρο. Για ποτό – ταιριάζει τέλεια με ένα ποτήρι κρύο λευκό κρασί ή έναν χυμό πορτοκάλι για πρωινό (αν έχεις την τύχη να έχεις καλά πορτοκάλια), ή απλά με τον καφέ σου το πρωί, αν έχεις όρεξη για κάτι αλμυρό. Αν θέλεις ένα πλήρες γεύμα, πρόσθεσε μια καλή σαλάτα από παντζάρι ή μια σαλάτα από αγγούρια με γιαούρτι, κρατάει καλά την πείνα. Ταιριάζει επίσης με άλλες γρήγορες επιλογές: quiche, frittata, μια αλμυρή τάρτα.

Έχω κάνει αρκετές παραλλαγές – είναι μια συνταγή που ζητάει προσαρμογή. Μερικές φορές βάζω ωμό κόκκινο κρεμμύδι αντί για καραμελωμένο, βγαίνει λίγο πιο πικάντικο. Άλλες φορές, βάζω λίγο κομμένο σκόρδο ή ψητές πιπεριές, αλλά όχι πολύ, για να μην επηρεάσει τη γεύση. Μπορείς επίσης να πασπαλίσεις σουσάμι ή παπαρουνόσπορο πάνω στη σφολιάτα, πριν από το ψήσιμο, για εμφάνιση και τραγανότητα. Έχω φίλους που βάζουν και λίγο ξινή κρέμα ή ρικότα στη γέμιση – εγώ δεν το έχω τολμήσει, γιατί είναι ήδη αρκετά χορταστικό. Για τα παιδιά, μπορείς να φτιάξεις και μίνι εκδοχές, σε μικρότερες τάρτες, και να μην βάλεις καθόλου πιπέρι ή φρέσκα βότανα αν δεν τα αντέχουν.

Ταιριάζει καλύτερα με μια φρέσκια σαλάτα, χωρίς πολλές μπαχαρικές, για να αφήσεις τα μπολάκια να είναι οι πρωταγωνιστές. Σαλάτα πράσινη, με λίγο λεμόνι και ελαιόλαδο, ή σαλάτα ντομάτας με φρέσκο κρεμμύδι και πιπεριά. Αν είναι εποχή ραπανάκι, βάζω και μερικά δίπλα. Στο brunch, μπορείς να βάλεις στο τραπέζι και μερικές φέτες τυρί ή κάποια απλά αλείμματα – αρωματικό βούτυρο με βότανα, κάποια ταπαναδέ από ελιές.

Συχνές ερωτήσεις (για να είμαι ειλικρινής, γιατί έχω και εγώ μια περίεργη οικογένεια και φίλους που πάντα ρωτάνε τα ίδια):

1. Μπορώ να χρησιμοποιήσω κάτι άλλο αντί για σφολιάτα;
Ναι, γίνεται και με ζύμη τάρτας (από αλεύρι, βούτυρο και αυγό), αν έχεις όρεξη να τη ζυμώσεις. Δεν βγαίνει τόσο αφράτη, αλλά έχει τη γοητεία της. Μη δοκιμάσεις με πίτες, βγαίνει ξηρή.

2. Μπορούν να γίνουν από το προηγούμενο βράδυ;
Ναι, αλλά δεν είναι το ίδιο νόστιμες κρύες. Αν τις κρατήσεις στο ψυγείο, μπορείς να τις ξαναζεστάνεις στον φούρνο (όχι στο μικροκύμα, γιατί η σφολιάτα γίνεται μασχάλη) και βγαίνουν αποδεκτές. Παρ' όλα αυτά, οι φρέσκες είναι η βάση.

3. Μπορώ να βάλω χτυπημένο αυγό αντί για ολόκληρο αυγό;
Ναι, μερικές φορές το κάνω έτσι αν θέλω να ανακατέψω τα πάντα σαν ομελέτα, αλλά δεν φαίνεται πια ο κρόκος ωραία στο κέντρο και η υφή είναι διαφορετική. Η γεύση παραμένει καλή, αλλά δεν έχει την οπτική γοητεία.

4. Αν δεν έχω καραμελωμένο κρεμμύδι;
Δεν είναι υποχρεωτικό, μπορείς να βάλεις φρέσκο κρεμμύδι ή καθόλου. Το κάνω γρήγορα: φέτες κρεμμυδιού σε χαμηλή φωτιά με μια πρέζα ζάχαρη και λίγο ξίδι ή κρασί, να μαλακώσουν και να πάρουν χρώμα.

5. Μπορεί να καταψυχθεί, να έχω για εφεδρεία;
Ως ωμά δεν το προτείνω, γιατί η σφολιάτα που αποψύχεται δύο φορές βγαίνει άσχημα. Καλύτερα να τα ψήσεις, να τα αφήσεις να κρυώσουν, και μετά να τα βάλεις στην κατάψυξη. Όταν ξαναζεσταθούν στον φούρνο, χάνουν λίγο από την υφή, αλλά είναι βρώσιμα.

6. Με τι μπορείς να αντικαταστήσεις τον καπνιστό λουκάνικο αν δεν θέλεις καθόλου κρέας;
Όπως είπα παραπάνω: πιπεριές, περισσότερα μανιτάρια, ελιές, κολοκυθάκια, σπανάκι. Το τυρί μπορείς να το βάλεις στο τέλος, αφού τα βγάλεις από τον φούρνο, αν δεν θέλεις να λιώσει.

7. Μπορώ να φτιάξω χωρίς αυγό;
Τεχνικά, ναι. Μπορείς να βάλεις θρυμματισμένο τόφου με κουρκουμά, αν θέλεις μια vegan εκδοχή, ή απλά λαχανικά και λίγο φυτική κρέμα τυριού. Δεν το έχω κάνει έτσι, αλλά το έχω δει σε άλλους.

Διατροφικές αξίες – ενδεικτικά, δεν είμαι διατροφολόγος, αλλά αφού έχω φάει αρκετά μπολάκια μπορώ να πω ότι είναι αρκετά χορταστικά. Ένα μπολάκι έχει περίπου 250-300 θερμίδες, εξαρτάται από το μέγεθος και τι βάζεις μέσα. Από αυτά, γύρω στα 10 γρ. πρωτεΐνη (τα αυγά, ο καπνιστός λουκάνικος, τα μανιτάρια έχουν και αυτά κάτι), 15-20 γρ. υδατάνθρακες (η σφολιάτα κάνει σχεδόν τα πάντα), και 12-15 γρ. λιπαρά. Είναι χορταστικά, δεν μένεις με άδειο στομάχι, αλλά δεν τρως ολόκληρα ταψιά. Ούτε είναι θερμιδική βόμβα, αν δεν το παρακάνεις με κρέας ή λιπαρά τυριά. Επιπλέον, έχεις λαχανικά, αυγά, μανιτάρια, οπότε δεν είναι μόνο σφολιάτα και γέμιση. Αν έχεις υψηλή χοληστερίνη, μπορείς να παραλείψεις τον κρόκο σε μερικά, ή να χρησιμοποιήσεις άπαχο τυρί. Με λίγα λόγια – δεν είναι διαιτητικά, αλλά ούτε θα σου πέσουν βαριά στο στομάχι αν δεν φας υπερβολικά.

Διατηρούνται καλά στο ψυγείο, σε κλειστό δοχείο, 1-2 ημέρες. Ξαναζεσταμένα στον φούρνο, στους 170°C για περίπου 8-10 λεπτά, βγαίνουν σχεδόν όπως καινούργια. Στο μικροκύμα δεν προτείνω, γίνονται μαλακά και υγρά. Μπορείς να τα πάρεις και μαζί σου στη δουλειά, τρώγονται και κρύα, αλλά δεν έχουν πια αυτή την τραγανή κρούστα. Για κατάψυξη – τα αφήνεις να κρυώσουν, τα τυλίγεις σε μεμβράνη και τα βάζεις στην κατάψυξη. Τα βγάζεις και τα βάζεις κατευθείαν στον φούρνο όταν θέλεις να τα σερβίρεις, αλλά χάνουν λίγο στην υφή.

Συστατικά και ο ρόλος του καθενός (γιατί με ρωτάνε όλοι γιατί χρειάζεται το καθένα):

Σφολιάτα (2 φύλλα) – η βάση, κρατάει τα πάντα στη θέση τους και δίνει αυτή την τραγανή και στρωτή υφή. Μπορείς να πάρεις έτοιμη, αλλά αν έχεις υπομονή να την φτιάξεις εσύ, ακόμα καλύτερα.
Μανιτάρια (250 γρ.) – γέμιση με γεύση γης και άρωμα, κρατάει τη γέμιση ζουμερή χωρίς να πλέει σε νερό.
Καπνιστός λουκάνικος (200 γρ.) – αλάτι, καπνιστή γεύση, λίγο λίπος και υφή. Χωρίς αυτόν, είναι κάπως άγευστο, αλλά μπορεί να γίνει και χωρίς.
Αυγά (6 τεμάχια) – πρωτεΐνη, δένει τη γέμιση, δίνει την ωραία εμφάνιση με τον κρόκο ορατό.
Ντομάτα (1 μεγάλη) – λίγο φρεσκάδα και χρώμα, εξαρτάται από την εποχή; αν δεν έχεις, δεν είναι τραγωδία.
Καραμελωμένο κρεμμύδι (όσο θέλεις) – λεπτή γλυκύτητα, γεμίζει τη γεύση. Προαιρετικό, αλλά ανεβάζει τη συνταγή.
Κόλιαντρο ή μαϊντανός (κατά προτίμηση) – χόρτο, λίγο άρωμα. Ο μαϊντανός ταιριάζει σε όλους, ο κόλιαντρος μόνο σε γνώστες.
Αλάτι και πιπέρι – κατά βούληση, ρυθμίζεις στο τέλος, γιατί ο καπνιστός λουκάνικος είναι ήδη αλμυρός.
Λάδι για άλειμμα των φορμών – για να μην κάνεις όπως εγώ, να τα βγάζεις σε κομμάτια, δεν ξεκολλάνε αλλιώς.

Προθερμαίνετε τον φούρνο. Λαδώστε το ταψί με λάδι (χρησιμοποίησα μια φόρμα για μάφιν). Στη συνέχεια, ψιλοκόψτε τα μανιτάρια όχι πολύ ψιλά και σοτάρετέ τα, προσθέτοντας το μπέικον και μαγειρεύοντας για λίγα λεπτά. Από τη ζύμη, φτιάξτε μερικούς κύκλους και βάλτε με ένα κουτάλι το σοταρισμένο μπέικον και τα μανιτάρια πάνω τους, προσθέτοντας από πάνω μια φέτα ντομάτας κομμένη σε ροδέλες. Από πάνω της βάλτε ένα ωμό αυγό (προσοχή να μην σπάσει ο κρόκος). Πασπαλίστε από πάνω κόλιανδρο ή μαϊντανό ψιλοκομμένο, καραμελωμένο κρεμμύδι και λίγο αλάτι και πιπέρι. Βάλτε το ταψί στον φούρνο να ροδίσει και μπορούν να σερβιριστούν με οποιαδήποτε σαλάτα. Καλή όρεξη!

 Συστατικά: 2 φύλλα σφολιάτας, 250 γρ μανιτάρια, 200 γρ καπνιστό μπέικον, 6 αυγά, 1 ντομάτα, καραμελωμένο κρεμμύδι, κόλιαντρο ή μαϊντανό, αλάτι, πιπέρι

 Ετικέτες:  πίτα με μανιτάρια απολαυστική τάρτα κερί πρωινό φιλέτο ζύμης καλάθια σφολιάτας ορεκτικό με σφολιάτα